sobota, 21 czerwca 2014

"Haus" rozłożony na czynniki pierwsze. Część piąta

Jak już było wspominane wcześniej, słowo „Haus“ może oznaczać także budynek, siedzibę. W restauracjach czy lokalach często możemy zobaczyć słowo „hausgemacht”. Ma ono tak właściwie 2 znaczenia:

hausgemacht – domowej roboty, np. „hausgemachtes Brot” (chleb domowej roboty), „hausgemachte Marmelade” (marmolada domowej roboty)

hausgemacht – przyrządzony w danym lokalu, np. „hausgemachte Butter” (masło przyrządzone w danym lokalu)

hauseigen – własny, należący do danego lokalu, instytucji, np. hauseigene Produktion“ – własna produkcja, „hauseigenes Schwimmbad“ – własny basen

nach Art des Hauses – według własnej receptury, np. „Forellen nach Art des Hauses” (pstrągi według własnej receptury)

Słowo „Haus“ jest związane także ze śmiercią:

„Der Sarg” (trumna) bywa nazywana „das letzte Haus”, czyli ostatnim domem.

Również „das Grab”  (grób) bywa nazywany „ein enges, stilles Haus”, czyli ciasnym, cichym domem. 

środa, 18 czerwca 2014

Volksmusik: Judith und Mel

W przerwie pomiędzy postami o słowie "Haus" postanowiłam poruszyć temat niemieckiej muzyki ludowej,  czyli "Volksmusik". Myślę, że Niemcy są do niej przywiązani o wiele bardziej niż Polacy do swojej. To pewnie dlatego, że moim zdaniem związek Niemców ze wszystkim, co pochodzi z ojczyzny, jest dosyć silny (przejawia się to np. w tym, że Niemcy częściej niż Polacy zwracają uwagę na to, czy kupowane jedzenie zostało wyprodukowane w kraju. Niedawno w sklepie elektronicznym natknęłam się na kogoś, kto chciał kupić telewizor wyprodukowany koniecznie w Niemczech, a jeszcze lepiej w regionie).

Przeboje muzyki ludowej są określane jako "Schlager" (der Schlager, die Schlager), jest to wbrew pozorom dosyć sztywne pojęcie oznaczające jeden rodzaj piosenek - właśnie ludowe hity, zawierające oczywiście elementy np. muzyki pop i opowiadające najczęściej o miłości czy o ojczyźnie. W Niemczech wykonawcy tej muzyki są często wielkimi gwiazdami. Muzyka ta jest zupełnie inna niż polska muzyka ludowa. Żeby lepiej to wyjaśnić, wspomnę dzisiaj o duecie Judith und Mel.

Judith i Mel Jersey są od 1969 roku małżeństwem, mają 2 córki. Nagrywanie swoich piosenek rozpoczęli w 1984 roku, wcześniej Mel pisał piosenki dla innych wykonawców. Od 1990 roku osiągali sukcesy na konkursie "Grand Prix der Volksmusik". Tutaj przedstawiam przykład Volksmusik, piosenkę "Zwei Herzen schlagen wie eins":

Judith und Mel - Zwei Herzen schlagen wie eins

Co myślicie o tej piosence? Dla jednych będzie to kicz, dla innych tradycja. W Niemczech prawie każda telewizja lokalna pokazuje programy z Volksmusik, praktycznie o każdej porze można jakiś znaleźć. Kilka dni temu w pracy mój szef oglądał sobie taki program, więc miałam po raz pierwszy od jakiegoś czasu okazję posłuchać maratonu hitów.

W serii o muzyce pojawią się na pewno kolejne posty, m.in. o tym, jak muzyka na przestrzeni lat odnosiła się do sytuacji społecznej.

środa, 11 czerwca 2014

"Haus" rozłożony na czynniki pierwsze. Część czwarta

Haus“ w znaczeniu „rodzina“, „dom rodzinny“

Ich wünsche dir und deinem Hause - Życzę tobie i wszystkim domownikom…

das ganze Haus – wszyscy domownicy

die Dame des Hauses – pani domu, gospodyni

der Herr des Hauses – pan domu, gospodarz

die Tochter des Hauses – córka gospodarzy

Haus halten – prowadzić dom

aus gutem Hause – z dobrego domu

aus bestem Hause kommen – pochodzić  z dobrego (dosłownie: najlepszego) domu

aus dem Haus sein – opuścić dom

Sie haben weniger zu tun, seit die Kinder aus dem Haus sind. – Oni mają mniej do roboty, odkąd dzieci opuściły dom.

von Haus(e) aus – von der Familie her – z rodziny, z domu

Meine Nachbarin war von Haus aus sehr arm. – Moja sąsiadka była z domu bardzo biedna.

von Haus(e) aus – von Natur aus – z natury

Von Haus aus ist er begabt. – Z natury jest zdolny.

Herr im Hause sein – być panem domu

nicht Herr im eigenen Haus sein – nie być panem we własnym domu

in den ersten Häusern verkehren – gościć w najlepszych domach, u najbardziej poważanych rodzin 

wtorek, 3 czerwca 2014

"Haus" rozłożony na czynniki pierwsze. Część trzecia

Haus“ występuje także w znaczeniu „budynek“, „scena” lub „sala“.  

das Haus des Theaters – budynek teatru

das kleine Haus – mała scena
das große Haus – duża scena

volles Haus – widownia wypełniona po brzegi

vor ausverkauftem Haus spielen – zagrać przed pełną widownią, salą

Das berühmte Musikband hatte rund um die Welt volle Häuser. – Słynny zespół muzyczny miał dookoła świata pełne sale.

das Haus des Herrn – Gotteshaus – dom Boży

ein öffentliches Haus – dom publiczny

im Haus sein – być w budynku firmy, zakładu. Załóżmy, że boli mnie ząb i idę do mojego dentysty bez terminu. Okazuje się, że mojego dentysty w danym momencie nie ma. Wtedy recepcjonista powie: „Er ist jetzt nicht im Haus”, czyli „Nie ma go teraz w budynku [w praktyce]”.

außer Haus(e) sein – być poza firmą

Haus der offenen Tür – dzień otwartych drzwi, czyli okazja, przy której zakłady lub instytucje mogą być zwiedzane przez obywateli