wtorek, 28 kwietnia 2015

Rola przedrostka "be-" wzmacniającego znaczenie czasowników

Dzisiaj odniosę się do mojego ostatniego postu o czasownikach z przedrostkiem "be-", który możecie znaleźć tutaj. Wymieniłam tam kilka czasowników i dzisiaj pokażę na przykładach, jak prefiks "be-" intensyfikuje znaczenie.

W zdecydowanej większości przykładów ta intensyfikacja jest wyraźnie widoczna, czasem różnica jest bardzo mała i czasowników można używać zamiennie. Za każdym razem omawiam najpierw znaczenie podstawowego czasownika, potem znaczenie czasownika z prefiksem "be-". 

1. fragen - pytać

jemanden unvermittelt / beiläufig / geradeheraus fragen - pytać kogoś nagle / mimochodem / bez ogródek

gezielt / überlegt fragen - stawiać pytania celowo / rozważnie

nach etwas fragen - pytać o coś (dowiadywać się)

Die Touristen haben nach dem Weg gefragt. - Turyści pytali o drogę.

nach etwas fragen - interesować się czymś, troszczyć się o coś (najczęściej czasownik jest używany z negacją)

Der Opa fragte nicht nach seinen Enkeln. - Dziadek nie interesował się wnukami.

Wer fragt schon nach einem alten Menschen? - Kto interesuje się starym człowiekiem?

jemanden um etwas fragen - zwracać się do kogoś z prośbą

Kann ich dich um Rat fragen? - Mogę prosić cię o radę?
Du musst um Erlaubnis fragen. - Musisz poprosić  o pozwolenie.

um / nach / wegen Arbeit fragen - pytać (prosić) o pracę

sich fragen - pytać się (siebie samego), zastanawiać się

Ich frage mich, was ich falsch getan habe. - Pytam się, co zrobiłam źle.
Sie fragt sich, ob sie sich entschuldigen sollte. - Zastanawia się, czy powinna przeprosić.

einen Zeugen befragen - przepytać świadka

einen Schauspieler befragen - przeprowadzić wywiad z aktorem

die Bevölkerung befragen - ankietować ludność

jemanden nach seiner Meinung befragen - zapytać kogoś o zdanie

jemanden über seine Vergangenheit befragen - wypytać kogoś o przeszłość

einen Arzt befragen - poradzić się lekarza

Wenn es dir so schlecht geht, dann befrag doch einen Arzt! - Jeśli czujesz się tak źle, to zapytaj lekarza!

Die Wahrsagerin befragt ihre Karten. - Wróżka radzi się kart.

sich bei jemandem Rat befragen (über/nach etwas) - konsultować się z kimś

sich bei einem Rechtsanwalt befragen - konsultować się z adwokatem

2. (sich) fühlen - czuć (się)

befühlen - badać dotykiem
einen Stoff befühlen - badać dotykiem materiał

3. fürchten - bać się

Ich fürchte seine Reaktion. - Boję się jego reakcji.

weder Tod noch Teufel fürchten - nie bać się niczego

um jemanden / etwas fürchten - bać się o kogoś / coś

Ich fürchte um meine Kinder. - Boję się o moje dzieci.

sich vor jemandem / etwas fürchten - bać się kogoś / czegoś

Fürchtest du dich vor der ganzen Situation? - Boisz się całej sytuacji?

etwas befürchten - obawiać się czegoś

Ich befürchte, dass... - Obawiam się, że... (można tu też powiedzieć "Ich fürchte, dass...")

Es ist zu befürchten, dass... - Należy obawiać się, że... ("Es steht zu befürchten, dass...")

das Schlimmste befürchten - obawiać się najgorszego

So etwas hatte ich befürchtet. - Czegoś takiego się obawiałam.


4. sich mühen etwas zu tun - starać się coś zrobić

So sehr er sich auch mühte... - Jakkolwiek się starał...


jemanden bemühen - fatygować kogoś

Darf ich euch noch einmal bemühen? - Zechcielibyście jeszcze raz się pofatygować?

Der Chef bemühte uns zu sich. - Szef wezwał nas do siebie.

sich zum Nachbarn bemühen - pofatygować się do sąsiada

Bitte bemühen Sie sich nicht! - Proszę się nie fatygować!

einen Anwalt bemühen - konsultować się z adwokatem

sich bemühen - starać się

sich um jemanden bemühen - troszczyć się o kogoś

Er bemühte sich um den Kranken. - Troszczył się o chorego.

sich um jemanden/etwas bemühen - zabiegać o kogoś/o coś

Er bemühte sich sehr um seine Tischdame. - Zabiegał o swoją partnerkę przy stole.


5. antworten - odpowiadać

auf eine Frage antworten - odpowiadać na pytanie

eine Frage beantworten - odpowiadać na pytanie

eine Frage mit (einem) Nein beantworten - odpowiedzieć przecząco na pytanie

eine Anfrage schriftlich beantworten - odpowiedzieć pisemnie na zapytanie

einen Gruß beantworten - odpowiedzieć na pozdrowienie


6. argwöhnen - podejrzewać

Ich argwöhnte eine Falle. - Podejrzewałam pułapkę.

Man argwöhnte einen Verbrecher in ihm. - Podejrzewano, że jest przestępcą.

jemanden / etwas beargwöhnen - podejrzewać kogoś / coś

einen Fremden beargwöhnen - podejrzewać obcego

Sie fühlte sich von allen beargwöhnt. - Czuła, że jest podejrzewana przez wszystkich.


7. danken - dziękować

jemandem vielmals danken - dziękować stokrotnie

Gott auf (den) Knien danken - dziękować Bogu na kolanach

Er hat mir (für) meine Hilfe schnell gedankt. - Szybko podziękował mi za pomoc.

sich bei jemandem für etwas bedanken - dziękować komuś za coś

ich bedanke mich - ich danke sehr, ich danke Ihnen


8. drohen - grozić

mit etwas drohen - grozić czymś

jemandem mit dem Finger / mit der Faust drohen - grozić komuś palcem / pięścią

eine drohende Haltung einnehmen - przybrać groźną postawę

Die Brücke droht abzustürzen. - Most grozi zawaleniem.

jemandem mit etwas drohen - grozić komuś czymś

Er drohte mir mit einer Strafe. - Groził mi karą. 


bedrohen - zagrażać, grozić

Das Hochwasser bedroht die Stadt. - Powódź zagraża miastu.

jemandem mit dem Tod bedrohen - grozić komuś śmiercią

jemandem mit einem Messer bedrohen - grozić komuś nożem

sich bedroht fühlen  - czuć się zagrożonym

Sein Leben ist bedroht. - Jego życie jest zagrożone.

Der Friede war bedroht. - Pokój był zagrożony.

eine bedrohte Art - zagrożony gatunek

Diese Tierart ist vom Aussterben bedroht. - Ten gatunek zwierząt jest zagrożony wymarciem. 

sobota, 25 kwietnia 2015

W 80 blogów dookoła świata: Przesądy i zabobony

"Der Aberglaube ist die Poesie des Lebens: deswegen schadet's dem Dichter nicht, abergläubisch zu sein."

"Der Aberglaube gehört zum Wesen der Menschen und flüchtet sich, wenn man ihn ganz und gar zu verdrängen gedenkt, in die wunderlichsten Ecken und Winkel, von wo er auf einmal, wenn er einigermassen sicher zu sein glaubt, wieder hervortritt".

(Johann Wolfgang von Goethe)

Glückswünsche:

toi, toi, toi! - powodzenia!
jemandem die Daumen drücken - trzymać za kogoś kciuki
ich drücke dir die Daumen - trzymam za ciebie kciuki
Hals- und Beinbruch! - powodzenia!

der Aberglaube - przesąd, zabobon
abergläubisch - przesądny

Słowo "Aberglaube" oznaczało w języku średniowysokoniemieckim "złą wiarę".

Co przynosi szczęście?

Glück haben - mieć szczęście
Schwein haben - mieć szczęście

das vierblättrige Kleeblatt - czterolistna koniczyna. Pierwotnie cztery liście były chrześcijańskim symbolem i symbolizowały cztery Ewangelie. Istnieje legenda, która mówi o tym, że Ewa, odchodząc z raju, zabrała ze sobą czterolistną koniczynę.


Kartka pocztowa z około 1900 roku 

das Hufeisen - podkowa. W wierzeniach ludowych podkowa odpędzała złe duchy i zapobiegała katastrofom naturalnym. Jej rozumienie jako symbolu szczęścia wzięło się m.in. stąd, że żelazo w tamtych czasach było bardzo drogie.

das Schwein - świnia. W Niemczech jest ona symbolem szczęścia, świnki z czekolady, marcepanu czy z porcelany można kupić prawie wszędzie. Istnieje nawet idiom "Schwein haben" - mieć szczęście.



der Glückspfennig - szczęśliwa moneta. Znalezienie feniga oznacza, że będzie się miało szczęście.

die Sternschnuppe - spadająca gwiazda



der Kaminkehrer (Schornsteinfeger) - kominiarz

Scherben bringen Glück - rozbite szkło przynosi szczęście.

Przesąd wziął się stąd, że hałas powstający przy rozbiciu szkła przyciąga szczęście. Pierwotnie jego funkcją było odpędzanie złych duchów. Na weselu mamy zwyczaj rozbijania kieliszków. Rozbijanie szkła występuje także w innych sytuacjach, np. gdy "chrzczone" są statki, rozbija się butelkę szampana.

die Zahl 7. Siódemka jako symbol szczęścia wzięła się od dodania liczb 3 (symbolizującej duszę i duchowość) oraz 4 (liczba żywiołów, symbol rzeczy materialnych). W naszej kulturze siódemka to szczęśliwa liczba, jednak np. Japonii albo Tajlandii przynosi pecha.


die Glückszahl - szczęśliwa liczba  

Co przynosi pecha?

Pech haben - mieć pecha
So ein Pech! - A to pech!

die Zahl 13 - liczba trzynaście przynosi pecha. Irracjonalny strach przed trzynastką ma nawet swoją nazwę - jest to triskaidekafobia. "Trzynasty" to jedno z określeń diabła.


die Unglückszahl - pechowa liczba 

der zerbrochene Spiegel - rozbite lustro przynosi nieszczęście na okres siedmiu lat. Przesąd wziął się stąd, że w lustrze znajduje się nasz sobowtór. Kiedy ktoś rozbije lustro, to rani swojego sobowtóra, a ten wtedy się mści.

die schwarze Katze - ten negatywny symbol wywodzi się z średniowiecza. Wtedy to czarne koty uważano za pomocników czarownic. W czasach prześladowania czarownic urządzano polowania również na czarne koty, aby całkowicie wyplenić zło.



Katzen und Wetter:

"Leckt sich die Katze gegen den Haarstrich, so folgt Regen.
Frisst die Katze Gras, regnet es auch bald.
Kratzt die Katze am Tischbein oder an einem Brett, dann wird es windig.
Geht sie längere Zeit nicht aus dem Haus, so wird es kalt."

Koty i pogoda:

"Jeśli kot liże sierść pod włos, będzie deszcz.
Jeśli kot je trawę, też wkrótce będzie padało.
Jeśli kot drapie nogę od stołu albo deskę, będzie wietrznie.
Jeśli kot przez dłuższy czas nie wychodzi z domu, będzie zimno". 

(Deutsch aktuell numer 13)


"W 80 blogów dookoła świata"...




...jest wspólną akcją blogerów językowych. Danego dnia każdego miesiąca na blogach osób biorących udział w akcji pojawiają się posty z myślą przewodnią. Akcja ta pozwala nie tylko na lepsze poznanie się blogerów, ale przede wszystkim daje czytelnikom możliwość poszerzenia wiedzy - przenosząc się na inne blogi, mogą porównać, jak to jest w poszczególnych krajach. 

Linki do postów innych bloggerów:

Chiny:
Biały Mały Tajfun: Kunmińskie przesądy i zabobony -http://baixiaotai.blogspot.com/2015/04/kunminskie-przesady-i-zabobony.html 

Francja:

Francuskie i inne notatki Niki - Przesady teatralne -http://notatkiniki.blogspot.com/2015/04/przesady-teatralne-akcja-w-80-blogow.html

Hiszpania:
Hiszpański na luzie: Hiszpańskie przesądy. Mal de ojo - http://hiszpanskinaluzie.blogspot.com/2015/04/hiszpanskie-przesady-mal-de-ojo.html

Irlandia: 
W Krainie Deszczowców: Przesądy i zabobony w Irlandii  -https://mikasia.wordpress.com/?p=12933 

Kirgistan:
O języku kirgiskim po polsku: Kirgiskie przesądy - http://kirgiski.pl/2015/04/kirgiskie-przesady/ 

Niemcy:

Stany Zjednoczone:

Papuga z USA: 7 amerykańskich przesądów, o których pewnie nie słyszeliście -https://papugazusa.wordpress.com/?p=1017&preview=true&preview_id=1017
   
Szwecja: 
Szwecjoblog: Szwedzkie przesądy i zabobony - http://szwecjoblog.pl/2015/04/szwedzkie-przesady-13-edycja-w-80.html 

Tanzania/Kenia
Suahili online: Przesądy i zabobony po afrykańsku, czyli magia i czarownicy -http://suahilionline.blogspot.com/2015/04/przesady-i-zabobony-po-afrykansku-czyli.html

Turcja: 
Turcja okiem nieobiektywnym: W świecie przesądów i amuletów - 

Wielka Brytania: 
Angielski C2: Przesądy w rymowankach - http://angielskic2.pl/uncategorized/przesady-w-rymowankach/


Włochy: 
Primo Cappuccino: 3 proste sposoby, które zagwarantują Ci szczęście we Włoszech - http://www.primocappuccino.pl/sposoby-ktore-zagwarantuja-ci-szczescie-we-wloszech

Studia, parla, ama
: To tylko przesąd - http://studiaparlaama.pl/w-80-blogow-dookola-swiata-to-tylko-przesad/

Wloskielove: Magia w południowych Włoszech - https://wloskielove.wordpress.com/2015/04/25/magia-w-poludniowych-wloszech/ 

Wietnam: Wietnam info Kto pierwszy umrze, czyli co nieco o przesądach -- http://www.wietnam.info/2015/04/wietnamskie-przesady.html 


Zdjęcia:




czwartek, 23 kwietnia 2015

Czasowniki z prefiksem "be-". Część 2

Dzisiaj semantyczna, czyli znaczeniowa funkcja czasowników z przedrostkiem "be-".

1. Czasowniki oznaczające dodanie coś do czegoś, np. bewaffnen - uzbrajać (od die Waffe - broń), beflaggen - oflagowywać (od die Flagge - flaga), bezuschussen - subwencjonować, dotować (od der Zuschuss - wsparcie finansowe, subwencja, dotacja), befiedern - opatrzyć piórami (od die Fieder - małe pióro), bestuhlen - wyposażyć w krzesła (od der Stuhl - krzesło), beschriften - opisywać (od die Schrift - pismo), bekränzen - wieńczyć, ozdabiać wieńcami (od der Kranz - wieniec), besohlen - zelować (od die Sohle - podeszwa), beauskunften - informować (od die Auskunft - informacja), bebändern - opatrzyć wstążką, wstęgą (od das Band - wstążka, wstęga), bebauen - zabudować (od der Bau - budowa), bebildern - ilustrować (od das Bild - obraz, ilustracja), beehren - zaszczycić (od die Ehre - honor, zaszczyt).

2. Czasowniki oznaczające akcję prowadzącą do określonego celu, np. beforsten - zalesiać, bewalden - zalesiać, befruchten - zapładniać, zapylać, beflecken - poplamić, begrenzen - odgraniczać, odgradzać, befreien - uwalniać, beleuchten - oświetlać, beabsichtigen - zamierzać, beackern - zaorywać, bedingen - pociągnąć za sobą, wymagać, beeinträchtigen - szkodzić, utrudniać, zakłócać, beerdigen - pochować, grzebać, befehlen - rozkazywać.

3. Czasowniki oznaczające zachowanie, np. bevormunden - narzucać swoją wolę, podporządkowywać, bewirten - ugaszczać, podejmować, bemuttern - matkować, begönnern - protegować, wspierać, beäugen - otaksować, ostrożnie się przyglądać, beäugeln - przyglądać się, bedauern - żałować, bedienen - obsługiwać.

4. Czasowniki oznaczające przypisywanie komuś lub czemuś danej roli/cechy, np. beschuldigen - obwiniać, befreien - uwalniać, befugen - upoważniać, befähigen - upoważniać, umożliwiać, begünstigen - sprzyjać, faworyzować, protegować, beleidigen - obrażać, beschweren - utrudniać, beseligen - uczynić kogoś niezmiernie szczęśliwym.

5. Jedyny czasownik pochodzący od przysłówka: bejahen - odpowiadać twierdząco, przytakiwać, potwierdzać, afirmować.


6. Czasowniki utworzone, aby uczynić bardziej intensywnym znaczenie podstawowego czasownika, np. befragen - wypytywać, przepytywać, zapytać, befühlen - badać dotykiem, befürchten - obawiać się, (sich) bemühen - starać się, beantworten - odpowiadać, beargwöhnen - podejrzewać, bedanken - dziękować, bedrohen - grozić. 

niedziela, 19 kwietnia 2015

Czasowniki z prefiksem "be-". Część 1

Dzisiaj pierwsza część postu o czasownikach z przedrostkiem "be-". Dzisiaj omówię ich funkcję gramatyczną, kolejnym razem semantyczną. Oba posty są dosyć "lingwistyczne", ale trzeci będzie z dużą ilością przykładów.

Prefiks "be-" jest jednym z bardzo często występujących przed czasownikami. Jego funkcją gramatyczną jest to, że z czasowników nieprzechodnich czyni przychodnie.

Są 3 grupy czasowników niewymagających dopełnienia, które tworzą nowe czasowniki z prefiksem "be-": 

1) czasowniki nie wymagające kolejnych części zdania, np. lügen, zahlen, kochen, fragen

Derywaty tych czasowników z przedrostkiem "be-" mają dopełnienie w bierniku, np.:

belügen --> Du belügst dich selbst. - Okłamujesz siebie samego. 

bezahlen --> Ich habe das Zimmer zu teuer bezahlt. - Zapłaciłam za drogo za pokój. (Czasownik bezahlen może występować także z przyimkiem für - kiedy chcemy podkreślić, że płacimy jakąś kwotę komuś, komu się ona należy, np. Er hat für die Ware keinen Zoll bezahlt - Nie zapłacił cła za towar).

bekochen --> Meine Mutter bekocht mich immer noch. - Moja mama nadal dla mnie gotuje. 

befragen --> Man hat ihn sehr genau befragt. - Przepytano go dokładnie. 

2) czasowniki z dopełnieniem w celowniku, np. dienen, schenken  

Derywaty również mają dopełnienie w bierniku:

bedienen --> Der Verkäufer hat alle Kunden aufmerksam bedient. - Sprzedawca uważnie obsługiwał wszystkich klientów. 

beschenken --> Die Gäste haben das Geburtstagskind reich beschenkt. - Goście hojnie obdarowali solenizanta. 

3) czasowniki wymagające dopełnienia przyimkowego, np. lächeln (über jemanden)

Ich derywaty występują także z dopełnieniem w bierniku:

belächeln --> Weißt du, warum alle meine Antwort belächelt haben? - Wiesz, dlaczego wszyscy śmiali się z mojej odpowiedzi? 

poniedziałek, 13 kwietnia 2015

Czasowniki "entlassen" i "unterlassen"

Do czasowników, których częścią jest "lassen", zrobiłam osobną etykietę, także teraz znajdziecie tam wszystkie posty na ten temat. 

Czasowniki z przedrostkiem "be-" pojawią się w kolejnym poście, jutro lub pojutrze. Na dzisiaj niestety nie zdążyłam do końca ich dla Was omówić. 


entlassen - zwolnić
entlassen - entließ - hat entlassen (czasownik nierozdzielny)

Mitarbeiter entlassen - zwolnić pracowników

fristlos entlassen werden - dostać bezterminowe wypowiedzenie z pracy

Gestern wurde er entlassen. - Wczoraj został zwolniony.

einen Patienten entlassen - wypisać pacjenta ze szpitala

jemanden aus dem Krankenhaus entlassen - wypisać kogoś ze szpitala

aus der Haft (vorzeitig) entlassen werden - zostać zwolnionym z aresztu

aus Gefängnis entlassen - zwolnić z więzienia

aus Armee entlassen - zwolnić z wojska

Die Schüler wurden ins Berufsleben entlassen. - Uczniowie opuścili szkołę, aby rozpocząć życie zawodowe.

jemanden aus dem Vertrag entlassen - zwolnić kogoś z warunków umowy

jemanden aus einer Verpflichtung entlassen - zwolnić kogoś ze zobowiązania

Besucher entlassen - żegnać odwiedzających

Bittsteller entlassen - odprawić petentów

unterlassen
unterlassen - unterließ - hat unterlassen (czasownik nierozdzielny)

es unterlassen, etwas zu tun - zaniechać czegoś

Die letzte Untersuchung wurde unterlassen. - Zaniechano ostatniego badania.

etwas aus Furcht vor den Folgen unterlassen - zaniechać czegoś ze strachu przed skutkami

Unterlass das bitte! - Proszę przestań to robić!

etwas nicht unterlassen können - nie móc sobie czegoś darować

Diesen Kommentar hätten Sie unterlassen können. - Mógł pan sobie darować ten komentarz.

Sie kann diese Dummheiten nicht unterlassen. - Ona nie potrafi darować sobie tych głupstw.

Unterlass das! - Daruj sobie!

unterlassen - zaniedbywać

Warum hast du es unterlassen, mich zu informieren? - Dlaczego zaniedbałeś powiadomienia mnie? 

środa, 8 kwietnia 2015

Czasowniki "(sich) verlassen" i "ablassen"

Po czasownikach "hinterlassen" i "zulassen" (tutaj) omówię dziś dla Was kolejne dwa czasowniki, których częścią jest "lassen":

verlassen - opuścić
verlassen - verließ - hat verlassen (czasownik nierozdzielny) 

jemanden verlassen - opuścić kogoś

Sie hat ihren Mann verlassen. - Opuściła swojego męża.

jemanden, der in Not ist, verlassen - opuścić kogoś, kto jest w potrzebie

Er hat uns für immer verlassen. - Odszedł od nas na zawsze.

Und da/dann verließen sie ihn! - I tutaj utknął!

eine Stadt verlassen - opuścić miasto, wyjechać z miasta 

Verlassen Sie sofort unser Haus! - Proszę natychmiast opuścić nasz dom! (Proszę natychmiast wyjść z naszego domu!) 

Sie verließ ihre Heimat. - Opuściła swoją ojczyznę.

eine Party früh verlassen - wcześnie wyjść z imprezy

das Geschäft verlassen - wycofać się z interesu

die Schule ohne Abschlussprüfung verlassen - opuścić szkołę bez egzaminu końcowego

Die Hoffnung hatte ihn verlassen. - nadzieja go opuściła

Alle Kräfte verließen mich. - siły mnie opuściły

Der Mut hatte ihn verlassen. - odwaga go opuściła


sich verlassen
sich verlassen - verließ sich - hat sich verlassen (czasownik nierozdzielny)

sich auf jemanden / etwas verlassen (+Akk.) - polegać na kimś / na czymś, zdawać się na kogoś / na coś

Man kann sich auf ihn huntertprozentig verlassen. - Można na nim polegać stuprocentowo.

Ich verlasse mich darauf, dass du mir hilfst. - Zdaję się na to, że mi pomożesz.

Darauf kannst du dich verlassen. - Możesz się na to zdać.

Worauf du dich verlassen kannst! - Możesz być tego pewien!

Ich werde mich an ihr rächen, darauf kannst du dich verlassen / worauf du dich verlassen kannst! - Zemszczę się na niej, możesz być tego pewien!

sich auf sein Glück verlassen - zdać się na szczęście, powodzenie

Du kannst dich auf ihr Urteil verlassen. - Możesz zdać się na jej opinię.


ablassen - spuścić, opuścić
ablassen - ließ ab - hat abgelassen (czasownik rozdzielny) 

Wasser / Luft aus etwas ablassen - spuścić z czegoś wodę / powietrze

das Öl aus dem Motor ablassen - spuścić olej z silnika

einen Behälter ablassen - spuścić wodę ze zbiornika

einen Teich ablassen - spuścić wodę ze stawu

Wasser aus der Wanne ablassen - spuścić wodę z wanny

Dampf ablassen - wypuszczać parę wodną

die Luft aus einem Reifen ablassen - spuścić powietrze z opony

Brieftauben ablassen - wypuścić gołębie pocztowe

einen Zug ablassen - zezwolić pociągowi na jazdę

seinen Groll ablassen - wyrażać swoją urazę

Sprüche ablassen - wygłaszać frazesy

ablassen - nie zakładać

Lassen den Mantel ab! - Nie zakładaj tego płaszcza!

jemandem etwas vom Preis ablassen - opuścić komuś coś z ceny

Ich würde Ihnen den Schrank für 30 Euro ablassen. - Spuściłabym pani cenę szafy o 30 euro.

Kannst du mir 20% von dem Preis ablassen? - Możesz mi opuścić z ceny 20%?

das Schildchen ablassen - zdjąć szyld / wywieszkę

von etwas ablassen - zaniechać czegoś

Er lässt nicht von seiner Absicht ab. - on nie zaniecha swojego zamiaru

von einem Vorhaben ablassen - zaniechać zamiaru

von jemandem ablassen - zostawić kogoś w spokoju


von dem Unterlegenen ablassen - odstąpić od pokonanego 

sobota, 4 kwietnia 2015

"Loreley" - skała, legenda, wiersz i piosenka

Loreley to nazwa skały łupkowej przy Sankt Goarshausen w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat (w którym mieszkam). Ma wysokość 132 metrów. Pochodzenie nazwy Loreley nie jest jasne. Być może wywodzi się z caltyckiego słowa Ley oznaczającego, którym określane były w regionie skały.


Widok z lewego brzegu Renu na skałę Loreley 

Legenda Loreley 


Lokalną legendę stworzył poeta Clemens Brentano. W ten sposób echo nad skałą Loreley znalazło wyjaśnienie. Powiązał skalne echo ze starożytnym mitem nimfy Echo, która ze smutku po stracie swojego ukochanego zastygła w skałę. Od tamtej pory ze skały rozbrzmiewał jej głos. W swojej powieści Godwi oder Das steinerne Bild der Mutter (1801-1802) zawarł balladę Lore Lay, opowiadała ona o kobiecie, która ze względu na swoją siłę działania na mężczyzn jest uważana za czarodziejkę i z powodu zawodu miłosnego zrzuca się ze skały o tej nazwie.


Carl Joseph Begas: Lurelei (1835)

Legenda o Loreley odpowiada obrazowi świata epoki romantyzmu. Poezja romantyzmu związana jest często z miejscami takimi jak zamglone leśne doliny, rzeki, ruiny, stare zamki, jaskinie i wnętrza gór.


Philipp Foltz: Die Loreley (1850)

Heinrich Heine i Lorelei


Najsłynniejszym dziełem o Loreley jest wiersz Heinego pt. "Die Lore-Ley" (lub "Lied von der Loreley") z roku 1824. Heinrich Heine (1797-1856) był jednym z najsłynniejszych poetów, pisarzy i dziennikarzy XIX wieku. Ukształtował on postać Loreley jako nimfy wodnej, rusałki, która na podobieństwo syreny uwodzi poprzez swój śpiew i piękno szyperów na Renie, na skutek czego giną oni w niebezpiecznych prądach rzeki lub też gdy ich statki rozbijają się o rafy skalne.

Przygotowałam dla Was ten piękny wiersz Heinego wraz z polskim tłumaczeniem Aleksandra Kraushara:

Ich weiß nicht was soll es bedeuten,
Dass ich so traurig bin;
Ein Märchen aus alten Zeiten,
Das kommt mir nicht aus dem Sinn.


Nie wiem, dlaczego tak smutno mi,
Czemu tak serce mi porze?
Czarowna pieśń zamierzchłych dni
W mej duszy zniknąć nie może.

Die Luft ist kühl und es dunkelt,
Und ruhig fließt der Rhein;
Der Gipfel des Berges funkelt
Im Abendsonnenschein.


I szumi wiatr, zapada mrok
I cicho Renu mkną fale,
I widać gór urwistych szczyt
Odbity w rzeki krysztale.

Die schönste Jungfrau sitzet
Dort oben wunderbar;
Ihr goldnes Geschmeide blitzet,
Sie kämmt ihr goldenes Haar.


Królowa róż z gwiaździstych niw
Siedzi na górze uroczej,
Złoty jej strój z oddali lśni,
Lśni złoty zwój jej warkoczy.

Sie kämmt es mit goldenem Kamme
Und singt ein Lied dabei;
Das hat eine wundersame,
Gewaltige Melodei.


Grzebieniem z gwiazd czesze swój włos
I tęskną piosnkę zawodzi.
I dziwną moc ma pieśni dźwięk,
Jak dźwięk, co z niebios pochodzi.

Den Schiffer im kleinen Schiffe
Ergreift es mit wildem Weh;
Er schaut nicht die Felsenriffe,
Er schaut nur hinauf in die Höh.


Rybaka pierś tej pieśni ton
Dziwną tęsknotą przejmuje,
Nie baczy już na szczerby skał,
Tylko się w górę wpatruje.

Ich glaube, die Wellen verschlingen
Am Ende Schiffer und Kahn;
Und das hat mit ihrem Singen
Die Lore-Ley getan.


Ach! lękam się, by rzeki toń
Rybaka nie pochwyciła.
Nieraz to już wśród Renu fal
Pieśń Lorelei uczyniła.

Wiersz ten jest bardzo znany, także dzięki opracowaniu muzycznemu autorstwa Friedricha Silchera z roku 1837. Znalazłam dla Was dwa wykonania piosenki Loreley:

Yelena Dudochkin - Die Lorelei

Placido Domingo - Das Lorelei Lied

Źródła:

Tekst i zdjęcia