wtorek, 28 kwietnia 2015

Rola przedrostka "be-" wzmacniającego znaczenie czasowników

Dzisiaj odniosę się do mojego ostatniego postu o czasownikach z przedrostkiem "be-", który możecie znaleźć tutaj. Wymieniłam tam kilka czasowników i dzisiaj pokażę na przykładach, jak prefiks "be-" intensyfikuje znaczenie.

W zdecydowanej większości przykładów ta intensyfikacja jest wyraźnie widoczna, czasem różnica jest bardzo mała i czasowników można używać zamiennie. Za każdym razem omawiam najpierw znaczenie podstawowego czasownika, potem znaczenie czasownika z prefiksem "be-". 

1. fragen - pytać

jemanden unvermittelt / beiläufig / geradeheraus fragen - pytać kogoś nagle / mimochodem / bez ogródek

gezielt / überlegt fragen - stawiać pytania celowo / rozważnie

nach etwas fragen - pytać o coś (dowiadywać się)

Die Touristen haben nach dem Weg gefragt. - Turyści pytali o drogę.

nach etwas fragen - interesować się czymś, troszczyć się o coś (najczęściej czasownik jest używany z negacją)

Der Opa fragte nicht nach seinen Enkeln. - Dziadek nie interesował się wnukami.

Wer fragt schon nach einem alten Menschen? - Kto interesuje się starym człowiekiem?

jemanden um etwas fragen - zwracać się do kogoś z prośbą

Kann ich dich um Rat fragen? - Mogę prosić cię o radę?
Du musst um Erlaubnis fragen. - Musisz poprosić  o pozwolenie.

um / nach / wegen Arbeit fragen - pytać (prosić) o pracę

sich fragen - pytać się (siebie samego), zastanawiać się

Ich frage mich, was ich falsch getan habe. - Pytam się, co zrobiłam źle.
Sie fragt sich, ob sie sich entschuldigen sollte. - Zastanawia się, czy powinna przeprosić.

einen Zeugen befragen - przepytać świadka

einen Schauspieler befragen - przeprowadzić wywiad z aktorem

die Bevölkerung befragen - ankietować ludność

jemanden nach seiner Meinung befragen - zapytać kogoś o zdanie

jemanden über seine Vergangenheit befragen - wypytać kogoś o przeszłość

einen Arzt befragen - poradzić się lekarza

Wenn es dir so schlecht geht, dann befrag doch einen Arzt! - Jeśli czujesz się tak źle, to zapytaj lekarza!

Die Wahrsagerin befragt ihre Karten. - Wróżka radzi się kart.

sich bei jemandem Rat befragen (über/nach etwas) - konsultować się z kimś

sich bei einem Rechtsanwalt befragen - konsultować się z adwokatem

2. (sich) fühlen - czuć (się)

befühlen - badać dotykiem
einen Stoff befühlen - badać dotykiem materiał

3. fürchten - bać się

Ich fürchte seine Reaktion. - Boję się jego reakcji.

weder Tod noch Teufel fürchten - nie bać się niczego

um jemanden / etwas fürchten - bać się o kogoś / coś

Ich fürchte um meine Kinder. - Boję się o moje dzieci.

sich vor jemandem / etwas fürchten - bać się kogoś / czegoś

Fürchtest du dich vor der ganzen Situation? - Boisz się całej sytuacji?

etwas befürchten - obawiać się czegoś

Ich befürchte, dass... - Obawiam się, że... (można tu też powiedzieć "Ich fürchte, dass...")

Es ist zu befürchten, dass... - Należy obawiać się, że... ("Es steht zu befürchten, dass...")

das Schlimmste befürchten - obawiać się najgorszego

So etwas hatte ich befürchtet. - Czegoś takiego się obawiałam.


4. sich mühen etwas zu tun - starać się coś zrobić

So sehr er sich auch mühte... - Jakkolwiek się starał...


jemanden bemühen - fatygować kogoś

Darf ich euch noch einmal bemühen? - Zechcielibyście jeszcze raz się pofatygować?

Der Chef bemühte uns zu sich. - Szef wezwał nas do siebie.

sich zum Nachbarn bemühen - pofatygować się do sąsiada

Bitte bemühen Sie sich nicht! - Proszę się nie fatygować!

einen Anwalt bemühen - konsultować się z adwokatem

sich bemühen - starać się

sich um jemanden bemühen - troszczyć się o kogoś

Er bemühte sich um den Kranken. - Troszczył się o chorego.

sich um jemanden/etwas bemühen - zabiegać o kogoś/o coś

Er bemühte sich sehr um seine Tischdame. - Zabiegał o swoją partnerkę przy stole.


5. antworten - odpowiadać

auf eine Frage antworten - odpowiadać na pytanie

eine Frage beantworten - odpowiadać na pytanie

eine Frage mit (einem) Nein beantworten - odpowiedzieć przecząco na pytanie

eine Anfrage schriftlich beantworten - odpowiedzieć pisemnie na zapytanie

einen Gruß beantworten - odpowiedzieć na pozdrowienie


6. argwöhnen - podejrzewać

Ich argwöhnte eine Falle. - Podejrzewałam pułapkę.

Man argwöhnte einen Verbrecher in ihm. - Podejrzewano, że jest przestępcą.

jemanden / etwas beargwöhnen - podejrzewać kogoś / coś

einen Fremden beargwöhnen - podejrzewać obcego

Sie fühlte sich von allen beargwöhnt. - Czuła, że jest podejrzewana przez wszystkich.


7. danken - dziękować

jemandem vielmals danken - dziękować stokrotnie

Gott auf (den) Knien danken - dziękować Bogu na kolanach

Er hat mir (für) meine Hilfe schnell gedankt. - Szybko podziękował mi za pomoc.

sich bei jemandem für etwas bedanken - dziękować komuś za coś

ich bedanke mich - ich danke sehr, ich danke Ihnen


8. drohen - grozić

mit etwas drohen - grozić czymś

jemandem mit dem Finger / mit der Faust drohen - grozić komuś palcem / pięścią

eine drohende Haltung einnehmen - przybrać groźną postawę

Die Brücke droht abzustürzen. - Most grozi zawaleniem.

jemandem mit etwas drohen - grozić komuś czymś

Er drohte mir mit einer Strafe. - Groził mi karą. 


bedrohen - zagrażać, grozić

Das Hochwasser bedroht die Stadt. - Powódź zagraża miastu.

jemandem mit dem Tod bedrohen - grozić komuś śmiercią

jemandem mit einem Messer bedrohen - grozić komuś nożem

sich bedroht fühlen  - czuć się zagrożonym

Sein Leben ist bedroht. - Jego życie jest zagrożone.

Der Friede war bedroht. - Pokój był zagrożony.

eine bedrohte Art - zagrożony gatunek

Diese Tierart ist vom Aussterben bedroht. - Ten gatunek zwierząt jest zagrożony wymarciem. 

4 komentarze:

  1. Blog odkryłam niedawno i zachodzę w głowę jak to możliwe! Świetne teksty, które niezmiernie mi pomagają zrozumieć zawiłości tego przecież niezbyt trudnego języka.

    OdpowiedzUsuń
  2. Kto by się spodziewał, że taki niepozorny przedrostek może nieść ze sobą tyle możliwości.... Bardzo dziękuję za te obszerne wyjaśnienia Pani Magdo, jest Pani unikalnym skarbem w polskiej blogosferze :)

    M&M

    OdpowiedzUsuń
  3. Ja mam takie pytanie trochę z innej beczki. Dlaczego takie wyrażenie jest poprawne :
    "aus den Bereichen Politik" jeżeli aus łączy się tylko z DATIVem?

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. aus den Bereichen - liczba mnoga od der Bereich, czyli Dativ

      Usuń