czwartek, 25 czerwca 2015

W 80 blogów dookoła świata: "Urlaub muss sein"

Słowo "Urlaub" pochodzi od "erlauben" - pozwalać, od starowysokoniemieckiego słowa "urloup" - pozwolenie, aby odejść, udać się gdzie indziej. Jeszcze w XIX wieku trzeba było prosić pracodawcę o pozwolenie, kiedy chciało się mieć chociaż dzień wolny. Pracodawca był określany wtedy jako "Brotherr". Dni wolne od pracy były nagrodą dla najlepszych pracowników. Oczywiście w poprzednim stuleciu wszystko się zmieniło. Tutaj wypisałam, ile dni wolnych mieli Niemcy w poszczególnych latach:

1900 - 0
1910 - 5
1918 - 7
1923 - 8
1940 - 10
1950 - 12
1960 - 16
1970 - 21
1980 - 27
1990 - 31
2000 - 33

Im dłużej mieszkam w Niemczech, tym bardziej widzę, że dla Niemców urlop to rzecz święta. Parafrazując znane powiedzenie "Ordnung muss sein", powiem: "Urlaub muss sein". Niemcy nie wyobrażają sobie, żeby nie wyjechać w ciągu roku na urlop. Nie znam nikogo, kto by zostawał wtedy w domu. Na pewno są oczywiście wyjątki (starsi ludzie, choroby, sytuacje losowe, kłopoty finansowe - wiadomo), ale poza nimi urlop musi być.

Żeby krótko opowiedzieć o urlopie Niemców, odpowiem na kilka pytań, podając dane za 2014 rok:

1. Jaki rodzaj urlopu preferują Niemcy? 
44% - nad jeziorem albo nad morzem (am See oder am Meer)
36% - urlop wypoczynkowy (Ausruhurlaub)
28% - na łonie natury (Natururlaub)
27% - z rodziną (Familienurlaub)
23% - ukierunkowany na nowe przeżycia (Erlebnisurlaub)
16% - ukierunkowany na zwiedzanie i aktywność (Aktivurlaub)

2. Jak Niemcy najchętniej podróżują?
własnym samochodem (mit dem PKW)
55% - samolotem (mit dem Flugzeug)
8% - autobusem (mit dem Bus)
5% - koleją (mit der Bahn)

3. Dokąd Niemcy podróżują?
31% - w obrębie własnego kraju (im eigenen Land)
13% - Hiszpania (Spanien)
7,8% - Włochy (Italien)
7% - Turcja (die Türkei)
4,9% - Austria (Österreich)

4. Jakie efekty daje urlop?
75% Niemców wraca z urlopu wypoczętych. 47% odczuwa pozytywne oddziaływanie dla zdrowia albo momenty szczęścia.

5. Ile Niemcy wydają na urlop?
W 2014 roku było to średnio 958 euro na osobę. Urlop trwa przeciętnie 12,5 dnia. 3% Niemców wydało na urlop ponad 3000 euro.

Tutaj jeszcze garstka słownictwa związanego z urlopem:

die arbeitsfreie Zeit - czas wolny od pracy
ein kurzer / langer Urlaub - krótki / długi urlop
ein mehrwöchiger Urlaub - kilkutygodniowy urlop
ein verregneter Urlaub - deszczowy urlop
der unbezahlte Urlaub - urlop bezpłatny
Urlaub beantragen - składać wniosek o urlop
den Urlaub antreten - rozpocząć urlop
auf / in / im Urlaub sein - być na urlopie
in Urlaub fahren - jechać na urlop
Urlaub vom Alltag - urlop od dnia codziennego
aus dem Urlaub / vom Urlaub zurück sein - wrócić z urlopu

sich im Urlaub erholen - odpocząć na urlopie 

Na koniec zapraszam na urlop do pięknego regionu Niemiec, w którym mieszkam, czyli nad Mozelę:










Źródło 1

Źródło 2

DUDEN Universalwörterbuch 

W 80 blogów dookoła świata... 

...jest wspólną akcją blogerów językowych. Danego dnia każdego miesiąca na blogach osób biorących udział w akcji pojawiają się posty z myślą przewodnią. Akcja ta pozwala nie tylko na lepsze poznanie się blogerów, ale przede wszystkim daje czytelnikom możliwość poszerzenia wiedzy - przenosząc się na inne blogi, mogą porównać, jak to jest w poszczególnych krajach. 

Francja:
Francuskie i inne notatki Niki - Francuzi na wakacjach

Blog o Francji, Francuzach i języku francuskim : Wakacje a la francaise

Love For France - Wakacje w Alzacji i kalendarz pełen niespodzianek

Gruzja: 
Gruzja okiem nieobiektywnym - Wakacje po gruzińsku  

Hiszpania:
Hiszpański na luzie - Co Hiszpanie robią w lecie? Bycze rozrywki


Kirgistan:
O języku kirgiskim po polsku - Kirgiskie morze 

Niemcy:
Niemiecka Sofa - Niemieckie wakacje w idiomach

Językowy Precel - Niemieckie wakacje

Norwegia:
Pat i Norway - Jak Norwegowie spędzają wakacje: http://patinorway.blogspot.com/2015/06/182-jak-norwegowie-spedzaja-wakacje.html


Rosja:
Rosyjskie Śniadanie  W te wakacje nikt nie wypoczął

Stany Zjednoczone:




Szwecja:
 Szwecjoblog: Jak Szwedzi spędzają wakacje - http://szwecjoblog.pl/2015/06/jak-szwedzi-spedzaja-wakacje-w-80.html 


Wielka Brytania: 
Angielski c2 - Wakacje Brytyjczyków - dawniej i dziś -http://angielskic2.pl/uncategorized/wakacje-brytyjczykow-dawniej-i-dzis/
Learn English Śpiewająco - Co robi Brytyjczyk na wakacjach?http://english-spiewajaco.blogspot.com/2015/06/co-robi-brytyjczyk-na-wakacjach.html


Włochy: 
Włochy by obserwatore - "Włoch na wakacjach" http://obserwatore.eu/wloskie-zwyczaje/wloch-na-wakacjach
Italiachemeraviglia -  Wakacje all'italiana http://www.italiachemeraviglia.com/wakacje-allitaliana/
Studia,parla, ama - "W 80 blogów i włoskie wakacje: morze,seks i podwodne muzeum"  http://studiaparlaama.pl/?p=866Primo Cappuccino - Dlaczego sierpień to najgorszy czas na włoskie wakacje? - http://www.primocappuccino.pl/ferragosto-czyli-wloskie-wakacje/

poniedziałek, 22 czerwca 2015

"Die Bremer Stadtmusikanten" (Muzykanci z Bremy): baśń i słuchowisko

Baśń "Die Bremer Stadtmusikanten" ukazała się w 1812 roku w I tomie zbioru baśni braci Grimm.



Tu możecie przeczytać baśń po niemiecku:

Die Bremer Stadtmusikanten

A tu posłuchać:

Die Bremer Stadtmusikanten (Hoerspiel)

Myślę, że możecie znać tę baśń, bo należy do tych popularniejszych. Bohaterami są cztery domowe zwierzęta (kogut, pies, kot, osioł), które ze względu na swój podeszły wiek są źle traktowane przez pana i wobec tego uciekają, aby zostać w Bremie muzykantami miejskimi. Nigdy tam jednak nie docierają, ponieważ nie są w stanie pokonać dystansu do Bremy w jeden dzień. Nocują w lesie, gdzie odkrywają dom zbójców, których przepędzają głośnym "śpiewem". Po drodze zdobywają łup bandy zbójców, dom, w którym zamieszkują.

Przesłanie baśni jest oczywiście pozytywne i sugeruje możliwość rozwiązania problemu nawet w najgorszym położeniu.


Pierwsze ilustracje sporządził słynny angielski karykaturzysta George Cruikshank (1893, German Popular Stories):


A dlaczego "muzykanci" udają się akurat do Bremy? W Bremie już w średniowieczu muzycy byli zatrudniani przez władze miejskie. Istnieje udokumentowany dowód z 1339 roku o trębaczu radnego. Potem zatrudniano muzyków także w innych północnoniemieckich miastach. Około 1500 roku byli to dwaj trębacze, jeden puzonista oraz dwóch muzyków grających na piszczałce. Często towarzyszyli poselstwom, grali podczas przyjęć senatu czy na weselach. Na obrazach z XVII wieku pochodzących z Bremy widać także czterech muzyków grających na instrumentach dętych. W 1751 roku miejscy muzykanci zostali włączeni do miejskiego korpusu muzycznego. W XIX wieku miejski dyrektor muzyczny kontynuował tradycję, która prowadziła do dzisiejszych, subwencjonowanych przez miasto orkiestr.

Muzycy rady prowadzą orszak weselny. Fragment obrazu z 1618 roku znajdującego się w Focke-Museum w Bremie


I porcja słownictwa:

der Esel, - - osioł
dienen - służyć
zu Ende gehen - kończyć się
untauglich - nieprzydatny
fortlaufen - uciekać, czmychać
der Jagdhund - pies myśliwski
jappen - dyszeć, sapać (stary, dzisiaj bardzo rzadko używany czasownik)
die Laute - lutnia
die Pauken schlagen - grać na kotłach
jemandem in die Quere kommen - włazić komuś w paradę, natykać się na kogoś
stumpf - tępy
ersaufen - utonąć, topić
der Flüchtling - zbieg, uciekinier, uchodźca
aus Leibeskräften - na całe gardło
das Erbarmen - litość
der Vorschlag - propozycja
das Fünkchen - iskierka (od der Funke - iskra)
der Geselle - facet / czeladnik, w baśni chodzi o towarzysza
erleuchten - rozświetlać
der Räuber - rabuś, zbój, bandyta
die Herberge - schronisko
schimmern - migotać, połyskiwać, lśnić
krähen - piać
die Stube - izba
klirren - brzęczeć, dzwonić
entsetzlich - przerażający
der Hauptmann - kapitan, w baśni chodzi o przywódcę
der Mist - obornik
glühen - tlić się, palić, żarzyć się
feurig - ognisty
gräulich - wstrętny, obrzydliwy, paskudny, straszny
das Ungetüm - monstrum
die Holzkeule - drewniana maczuga 

Zdjęcie 1

Zdjęcie 2

Zdjęcie 3

Zdjęcie 4

Tekst

piątek, 19 czerwca 2015

Frau Holle (Pani Zima): legenda, baśń i słuchowisko

Być może ktoś z Was zna baśń "Frau Holle". W Niemczech jest ona bardzo popularna, w Polsce chyba mniej. Istnieją dwa polskie tytuły: "Pani Zima" lub "Pani Zamieć".

Frau Holle była otaczana czcią przede wszystkim w górskich terenach, np. w masywie górskim Hoher Meißner znajdującym się w północnej Hesji. W języku ludowym Frau Holle była odpowiedzialna za opady śniegu w zimie: im dokładniej trzepała swoje łóżka, tym więcej śniegu spadało na Ziemię.

Otto Ubbelohde: Frau Holle lässt es schneien 

Według innych legend błogosławi ona zieleniące się pola i niwy na wiosnę, krocząc przez pola i łąki. W ten sposób budzi się natura. To ona miała nauczyć ludzi np. przędzenia i tkania, jest patronką ludzi zajmujących się tymi rzemiosłami.

Czarny bez (po niemiecku Holunder) uchodzi za roślinę poświęconą Frau Holle. Być może nawet ta nazwa pochodzi od niej.

Szczególnie pomaga kobietom, czyniąc je zdrowymi i płodnymi. Zabiera ze sobą dusze zmarłych nieochrzczonych dzieci.

Pomiędzy 21/22 grudnia a 2/3 stycznia przybywa na Ziemię, aby zobaczyć, jak minął rok. Frau Holle sprawdza dusze ludzkie, odwiedzając pod postacią starej i bezradnej Muhme Maehlen ludzi, prosząc ich o pożywienie i dach nad głową. Ci, którzy pomogą, zostaną nagrodzeni. Złych ludzi spotka kara.

Baśń "Frau Holle" znajduje się w I tomie zbioru braci Grimm opublikowanym po raz pierwszy w 1812 roku. Tutaj możecie przeczytać ją po niemiecku:

Frau Holle

Ilustracja Hermanna Vogela przedstawiająca Goldmarie

Anne Anderson: Pani Zamieć i pasierbica 

Znaczki pocztowe obrazują treść baśni:


Die fleißige Stieftochter spinnt am Spinnrad 

Frau Holle schüttelt die Betten aus; es schneit


Die fleißige Stieftochter wird zum Lohn mit Gold überschüttet


Die arbeitsscheue Tochter wird mit Pech überschüttet

Przygotowałam dla Was słowniczek ze słówkami z baśni:


die Witwe, -n - wdowa
fleißig - pilny, pracowity
hässlich - brzydki
der Brunnen,-  - studnia
spinnen - spann - hat gesponnen - prząść
die Spule, -n - szpulka
das Blut - krew
blutig - krwawy
sich zutragen - zdarzyć się
sich bücken - schylać się
schelten - schalt - hat gescholten - złajać, zwymyślać
die Herzensangst - wielki strach
die Besinnung - zaduma, namysł, skupienie
die Wiese, -n - łąka
verbrennen - spalić się
ausgebacken - wypieczony, upieczony
der Brotschieber - łopata do wyjmowania chleba z pieca
die Feder, -n - pióro
das Bett ausschütteln - wytrzepywać łóżko
das Heimweh - tęsknota za domem
der Jammer - lament
treu - wierny
dienen - służyć
der Hof, die Höfe - dziedziniec, dziedzińce
der Hahn, die Hähne - kogut, koguty
der Reichtum - majątek, bogactwo
die Dornhecke - kolczaste zarośla
der Pfad, die Pfade - ścieżka, ścieżki
sich verdingen - sich verdingte / verdang - sich verdingt / verdungen - najmować się (do pracy)
sich gebühren - należeć się, przysługiwać
der Kessel, die Kessel - kociołek, kociołki
das Pech - smoła
die Belohnung - nagroda

A tu znajdziecie słuchowisko, polecam do posłuchania:


Źródło 1

Zdjęcie 1

Zdjęcie 2

Zdjęcie 3

Zdjęcie 4

Zdjęcie 5

Zdjęcie 6

niedziela, 14 czerwca 2015

Czasowniki "überlassen" i "auslassen"

überlassen - oddać, pozostawić
überlassen - überließ - hat überlassen (czasownik nierozdzielny) 

jemandem etwas überlassen - oddać coś komuś do dyspozycji

bereitwillig - ochoczo, chętnie
leihweise - tytułem pożyczki, użyczenia
nur ungern - bardzo niechętnie

jemandem etwas überlassen - powierzać coś komuś

die Stadt dem Feind kampflos überlassen - oddać miasto wrogowi bez walki

Sie überließ ihrer Schwester während ihrer Reise das Haus. - Pozostawiła siostrze dom na czas podróży.

Er hat mir sein Auto billig überlassen (verkauft). - Oddał mi tanio samochód (sprzedał).

jemandem die Entscheidung überlassen - pozostawiać decyzję w czyjejś gestii

jemandem die Initiative überlassen - pozostawiać komuś inicjatywę

es jemandem überlassen, etwas zu tun - pozostawić komuś zrobienie czegoś

Es ist dir überlassen, die Entscheidung zu treffen. - Podjęcie decyzji należy do ciebie.

jemandem die Wahl überlassen - pozostawić komuś wybór

Sie überlässt die Kinder der Fürsorge der Nachbarin. - Pozostawia dzieci pod opieką sąsiadki.

etwas dem Zufall überlassen - pozostawić coś przypadkowi

Ich überlasse nichts dem Zufall. - Nie pozostawiam nic przypadkowi.

Überlass das bitte mir! - Proszę, zostaw to mnie!

Überlass das gefälligst mir! - Nie mieszaj się!

jemanden sich selbst überlassen - pozostawić kogoś samemu sobie

jemanden dem Elend überlassen - pozostawić kogoś w nędzy

jemanden seiner Verzweiflung überlassen - pozostawić kogoś w rozpaczy

das Haus dem Verfall überlassen - pozostawić dom

sich überlassen - oddać się czemuś (uczuciom, odczuciom)

sich ganz seinem Schmerz überlassen - całkowicie oddać się bólowi

sich dem Heimweh überlassen - oddać się tęsknocie za krajem

sich seinen Träumen überlassen - oddać się marzeniom


Kannst du mir bitte ein Stück Kuchen überlassen? - Czy możesz mi zostawić kawałek ciasta?

auslassen - pomijać, opuszczać, omijać
auslassen - ließ aus - hat ausgelassen (czasownik rozdzielny)

das Komma auslassen - pomijać przecinek

den Satz, das Wort auslassen - pominąć zdanie, słowo
beim Schreiben versehentlich - niechcący przy pisaniu

eine Gelegenheit auslassen - omijać okazję

kein Geschäft auslassen - nie omijać żadnego interesu

keine Chance auslassen - nie omijać żadnej szansy

das Dessert auslassen - ominąć deser

die Weste, den Mantel auslassen - nie zakładać kamizelki, płaszcza

seine Wut an jemandem auslassen - wyładowywać na kimś swoją wściekłość

seine schlechte Laune an jemandem auslassen - wyładowywać na kimś swój zły humor

seinen Ärger an jemandem auslassen - wyładowywać na kimś swoją złość

das Licht auslassen - zostawić wyłączone światło

den Fernseher auslassen - zostawić wyłączony telewizor

den Hund auslassen - wypuścić psa

Butter auslassen - rozpuścić / roztopić masło

Speck auslassen - roztopić słoninę

sich über jemanden / etwas auslassen - wypowiadać się o kimś / o czymś

Sie hat sich nicht näher über das Thema ausgelassen. - Nie wypowiedziała się bliżej na ten temat.

Er ließ sich eingehend über ihr Missgeschick aus. - Wypowiedział się szczegółowo o jej niepowodzeniu.

Er hat sich mächtig über den Abteilungsleiter ausgelassen. - Porządnie drwił z kierownika działu.

Der Unterricht ist ausgefallen. - Lekcje się nie odbyły, przepadły.

Das Treffen ist ausgefallen. - Spotkanie się nie odbyło. 

sobota, 6 czerwca 2015

34. internationales Motorbootrennen

Miałam napisać ten post już w środę, ale niestety z powodu pracy nie zdążyłam. Lepiej późno niż wcale :)

Wspominałam już pewnie, że nie znoszę lata. To dla mnie najgorsza pora roku ze względu na upały, a tutaj w dolinie Mozeli jest jeszcze gorzej niż na innych terenach. No cóż, muszę jakoś to wytrzymać, może dotrwam do jesieni, kiedy słońce skryje się za chmurami i będzie przyjemnie.

Z latem związane jest także pewne wydarzenie, którego nie lubię ze względu na hałas. W ostatni weekend, 30-31 maja odbyły się u nas międzynarodowe wyścigi motorówek (kalendarzowa wiosna co prawda, jeszcze trwała, ale było gorąco jak w lipcu). Nie ratuje mnie fakt, że nie mieszkam bezpośrednio nad rzeką, ponieważ pracuję nad rzeką i wszystko było słychać. Nie było jednak tak źle, jak się spodziewałam. Trochę za dużo ludzi, ale to w lecie normalne. Widać to szczególnie na weekendach, kiedy jest więcej turystów niż w dniach roboczych.

Kiedy te wyścigi się odbywają, całe miasto o tym mówi i na pewno nie ma nikogo, kto by nie wiedział. W niedzielę byłam jak zwykle w kościele i ksiądz przywitał nas słowami: "Ich begrüße Sie herzlich zu dieser Konkurrenzveranstaltung zum Motorbootrennen" (Witam państwa serdecznie na tej imprezie konkurencyjnej do wyścigów motorówek).

Do 1996 roku, przez 32 lata, wyścigi te odbywały się w Traben-Trarbach. W 2014 roku powrócono do tej tradycji. Było to możliwe dzięki administracji miasta, związkowi Gewerbeverein Traben-Trarbach e.V., ADAC.

Logo wyścigów:

Zdjęcie

Przebieg trasy:


Zdjęcie

Pracuję na Dr. Ernst-Spies-Allee, więc zarówno w sobotę, jak i w niedzielę, mogłam wszystko obserwować. Nad rzeką wyścigi obserwowało bardzo dużo turystów, jak i miejscowych. Można było oczywiście kupić wino czy piwo, jak i tradycyjne niemieckie jedzenie (skorzystałam i kupiłam sobie Bratwurst, której od lat nie jadłam).

Tak jak wspominałam, nie było tak źle, jak się spodziewałam. Te wyścigi uratowały mnie nawet przed katastrofą. W sobotę rano mój szef wyszedł, a w tym czasie miałam parę rzeczy do zrobienia. Kiedy byłam na zewnątrz, zaczepił mnie ktoś od spraw technicznych, pytając gdzie są u nas w firmie bezpieczniki, bo nie ma prądu, a widziałam, że część kabli była podpięta u nas. Nie mogłam pomóc, ponieważ nie wiedziałam, gdzie są bezpieczniki. Potem pomyślałam jednak, że pójdę poszukać, bo nigdy nie wiadomo, kiedy będzie to potrzebne. Zapomniałam jednak, że nie mam ze sobą klucza. Kiedy zorientowałam się, że zatrzasnęłam sobie drzwi, wpadłam w panikę. Na szczęście okazało się, że ten technik zadzwonił po naszego dozorcę, żeby mu pomógł. Również mi pomógł, otwierając drzwi. Byłam uratowana i mogłam dalej spokojnie pracować.

den Sommer hassen - nienawidzić lata
die Gluthitze - skwar, żar
sich ausschließen - zatrzasnąć sobie drzwi (od zewnątrz)
das Motorboot - motorówka
der Fluss - rzeka
am Fluss - nad rzeką
das Rennen - rajd, wyścig
die Strecke - odcinek (np. drogi, wyścigu)
der Streckenverlauf - przebieg odcinka, trasy
die Gemeinde - gmina
der Eintritt - wstęp
Eintritt frei - wstęp wolny
die Bratwurst - smażona kiełbasa 

Źródło